16 มิถุนายน 2569 – องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. (DASTA) ร่วมกับ สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ สบร. (OKMD) ลงพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า จังหวัดสมุทรปราการ เพื่อเตรียมขับเคลื่อนความร่วมมือการยกระดับพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่การเป็น “แหล่งท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้ที่มีชีวิต” (Learning Folk Museum) โดยจะมีการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) บูรณาการองค์ความรู้และนวัตกรรมร่วมกันในอนาคต เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่เศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน

การร่วมมือในครั้งนี้มีจุดประสงค์หลักเพื่อปรับเปลี่ยนข้อจำกัดเดิมของพิพิธภัณฑ์ชุมชนจาก “ที่เก็บของเก่า” ให้กลายเป็น “พื้นที่แห่งการถ่ายทอดประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นที่จับต้องได้” โดยทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางแหล่งท่องเที่ยวโดยุชมชน (Community Tourist Attraction) ในการต้อนรับนักท่องเที่ยว แล้วกระจายผู้คนไปยังจุดทำกิจกรรมหรือร้านค้าต่าง ๆ ในพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า ควบคู่ไปกับการสร้างโมเดลธุรกิจที่พึ่งพาตนเองได้ผ่านกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ เช่น การทำเวิร์กชอป การจำหน่ายสินค้าที่ระลึก และการพัฒนาสู่คาเฟ่หรือร้านอาหารชุมชน (Folk Museum Restaurants) เพื่อให้ชุมชนสามารถบริหารจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน

นายศิริปกรณ์ เชี่ยวสมุทร ผู้อำนวยการ อพท. เปิดเผยว่า “การท่องเที่ยวที่ยั่งยืนในยุคปัจจุบันจะต้องส่งมอบประสบการณ์ที่มีคุณค่าและมีความหมาย หรือ Meaningful Tourism ให้แก่นักท่องเที่ยว อพท. มีเครื่องมือและเกณฑ์มาตรฐานสากลในการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนอยู่แล้ว ทว่าความร่วมมือกับ OKMD ที่กำลังจะเกิดขึ้นผ่านการลงนาม MOU ในอนาคต จะเป็นส่วนสำคัญในการเติมแพ็กเกจเสริมด้านการเรียนรู้และการเล่าเรื่อง (Storytelling) เพื่อพลิกโฉมพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนที่ทรงคุณค่าและเป็นจุดเชื่อมโยงสำคัญบนเส้นทางท่องเที่ยวของชุมชน ซึ่งจะช่วยกระจายรายได้อย่างทั่วถึงและสร้างความมั่นคงให้เศรษฐกิจฐานรากอย่างแท้จริง”

ด้าน ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการ สบร. กล่าวว่า “บทบาทหลักของ OKMD คือการสร้างโอกาสและกระตุกต่อมคิดเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงองค์ความรู้ในทุกช่วงวัย การเตรียมยกระดับพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านร่วมกับ อพท. ในครั้งนี้ OKMD จะดำเนินการผ่านโครงการของมิวเซียมสยามและส่วนงานกลาง โดยแผนระยะสั้น จะนำความเชี่ยวชาญด้านกระบวนการจัดการความรู้ด้านพิพิธภัณฑ์ และการอบรมให้ความรู้ด้านการเล่าเรื่องราว (Story telling) พร้อมทั้งผลักดันโมเดลธุรกิจชุมชนที่จะช่วยสร้างรายได้หมุนเวียนควบคู่ไปกับการสืบสานวัฒนธรรมพื้นบ้านไม่ให้สูญหาย”

โดย คณะผู้บริหารจากทั้งสองหน่วยงานได้ร่วมลงพื้นที่นำร่องรับฟังความต้องการและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกับตัวแทนชุมชนในคุ้งบางกะเจ้า ได้แก่ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านมอญวัดคันลัด ต.ทรงคนอง และ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านคลองบน ต.บางกอบัว ทั้งนี้ อพท. และ OKMD มีแผนที่จะพัฒนาและยกระดับพื้นที่นำร่องแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนคุ้งบางกะเจ้านี้เป็นโมเดลต้นแบบ ก่อนจะขยายผลไปยังพื้นที่พิเศษอื่น ๆ ของ อพท. ในอนาคต อาทิ เชียงราย น่าน และสงขลา เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนประเทศไทยสู่สังคมแห่งการเรียนรู้และการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนต่อไป