ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่รวดเร็ว AI กำลังกลายเป็นหนึ่งในตัวแปรสำคัญที่พลิกโฉมโลกการเมืองและการทูตระหว่างประเทศ ความน่าสนใจที่ AI จะเข้ามามีบทบาทกับทุกเรื่อง ทุกการเรียนรู้ ดังนั้นหัวข้อเหล่านี้จึงเกิดขึ้นเป็นการพูดคุย แลกเปลี่ยน ระหว่างอาจารย์และนักศึกษา คณะการทูตและการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยรังสิตเอง ก็ได้หยิบยกหัวข้อที่เกี่ยวข้องนี้ เปิดประเด็นในคลาสเรียน “Current Issues in International Relations” เพื่อติดตามและวิเคราะห์บทบาทของ AI ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นด้านการทูต ความมั่นคง หรือจริยธรรมทางสังคม การเรียนรู้ครั้งนี้ไม่เพียงทำให้นักศึกษาเข้าใจทฤษฎี แต่ยังได้สำรวจคำถามใหม่ ๆ ที่สะท้อนอนาคตของโลกยุคดิจิทัลอย่างแท้จริง

          ดร.จิระโรจน์ มะหมัดกุล รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะการทูตและการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวว่า สาขาวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการพัฒนา (IRD) คณะการทูตและการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยรังสิต จัดการเรียนการสอนในรายวิชา Current Issues in International Relations ที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ถกเถียง แลกเปลี่ยน และวิเคราะห์ประเด็นร่วมสมัยระดับโลก โดยธีมที่กำลังได้รับความสนใจอย่างมากในปีนี้คือ “AI และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ” (AI and IR) ซึ่งไม่เพียงสะท้อนบทบาทของเทคโนโลยีในโลกยุคใหม่ แต่ยังเป็นการกระตุ้นให้นักศึกษาตระหนักถึงโอกาสและความท้าทายที่มาพร้อมกัน

          “ในคลาสนี้ ผมได้โยนประเด็นและชวนนักศึกษามองภาพกว้างของ AI ในมิติต่าง ๆ ทั้งด้านการทูต ความมั่นคง และจริยธรรมระหว่างประเทศ และเมื่อจบคลาสผมก็ต้องทบทวนสิ่งที่ได้จากนักศึกษาเช่นกันครับ ผลลัพธ์ที่ต้องขอแชร์จากการพูดคุยในคลาส อาทิ เช่น นักศึกษานำเสนอด้านการทูตและนโยบายผ่านตัวช่วยอย่าง AI ได้ความว่า AI ช่วยนักการทูตสามารถวิเคราะห์ข้อมูลมหาศาลเพื่อคาดการณ์ความขัดแย้งได้อย่างแม่นยำ อีกทั้งยังสนับสนุนด้านการแปลภาษาได้เป็นอย่างดีด้วย ในช่วงเวลาของการแก้ไขวิกฤติต่างๆ ก็จะสามารถดำเนินการได้รวดเร็วขึ้น ขณะที่ในมิติความมั่นคง AI กำลังกลายเป็น “ตัวเปลี่ยนเกม” ทางการทหาร ทั้งด้านการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์และการป้องกันภัยไซเบอร์ จึงไม่แปลกที่มหาอำนาจอย่างสหรัฐฯ และจีนต่างทุ่มงบประมาณมหาศาลเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีนี้ โอกาสที่มาพร้อม AI ก็ยังมีความท้าทายสำคัญที่ไม่อาจมองข้าม ทั้งเรื่อง จริยธรรม เช่น ความเสี่ยงที่ AI อาจตัดสินใจด้วยอคติโดยไม่ตั้งใจ หรือการนำ AI มาควบคุมอาวุธสงครามที่ก่อให้เกิดข้อกังวลในมิติศีลธรรม อีกทั้งยังมีปัญหา ข้อมูลบิดเบือน ที่ถูกสร้างโดย AI เช่น Deepfakes และข่าวปลอมซึ่งส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของสังคมและประชาธิปไตย ตลอดจนประเด็น อำนาจที่ไม่เท่าเทียม ระหว่างประเทศ หากบางชาติสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูงได้มากกว่า เมื่อเราทราบถึงศักยภาพของ AI และเห็นข้อดีข้อเสียแล้ว เราก็ถกกันถึงวิธีการรับมือกับความซับซ้อนเหล่านี้ และก็ได้ข้อสรุปในมุมของนักการทูตว่า ทุกประเทศควรร่วมมือกันกำหนดกฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่ชัดเจน เพื่อใช้ประโยชน์จากศักยภาพมหาศาลของ AI ควบคู่ไปกับการลดทอนความเสี่ยงด้านความมั่นคง จริยธรรม และความเหลื่อมล้ำทางอำนาจ ไม่ว่าอย่างไรก็ตามควรมีการกำกับดูแลในระดับโลก (Global Governance) และนี่อาจจะเป็นหัวใจสำคัญของการจัดสมดุล เพื่อไม่ให้เกิดความเสี่ยงหรือเรื่องร้ายๆ ที่จะตามมา”

          การเรียนรู้ในรายวิชา Current Issues in International Relations จึงไม่เพียงเป็นการเปิดโลกทัศน์ให้แก่นักศึกษาในเชิงทฤษฎี แต่ยังช่วยฝึกให้พวกเขาเรียนรู้ที่จะมองประเด็นระดับโลกอย่างรอบด้าน และตระหนักว่าการเปลี่ยนแปลงจากเทคโนโลยีอย่าง AI ไม่ได้เป็นเพียง “เครื่องมือ” หากแต่เป็นตัวแปรสำคัญที่กำลังเขียนอนาคตของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในศตวรรษที่ 21

*************